"Waarom kan dit niet gewoon iedere ochtend zo?"
Je kind zit rustig aan tafel. De boterham is bijna op, de pyjama mag nog even aan en niemand vraagt voor de derde keer waar de schoenen zijn.
Er wordt gelachen. Er is tijd voor een spelletje. Zelfs het opruimen gaat zonder discussie.
Terwijl je vorige week nog iedere ochtend het gevoel had dat je alleen maar aan het mopperen was.
Misschien herken je het. Zodra de vakantie begint, lijkt je kind ineens een stuk gemakkelijker. En ergens vraag je je af: doen we tijdens schoolweken iets verkeerd?
Dat zou heel goed kunnen.
In de vakantie hoef je niet op een bepaald tijdstip op school te zijn. Er is minder haast en je kind heeft vaak meer invloed op hoe de dag verloopt.
Misschien ben je zelf ook meer ontspannen. Je hoeft niet voortdurend op de klok te kijken en kunt gemakkelijker zeggen: "Ach, dat doen we straks wel."
Dat maakt verschil.
Maar er is nog iets interessants. Want waarom kan je kind op zaterdag zonder problemen zijn jas ophangen, terwijl precies dezelfde vraag op dinsdagmiddag tot een enorme discussie leidt?
Je kind weet toch hoe het moet?
Stel je voor.
Je kind komt uit school en begint meteen te bouwen met LEGO. Het zit helemaal in zijn spel.
"Kom, we gaan eten. Ruim je spullen maar op."
"Nee!"
Je herhaalt het nog een keer. En nog een keer. Uiteindelijk ontstaat er ruzie.
Op een vrije dag verloopt precies hetzelfde moment misschien zonder problemen.
Het is verleidelijk om te denken dat je kind op dinsdag gewoon niet wil luisteren. En soms wil een kind inderdaad liever doorspelen.
Maar misschien heeft je kind die dag al heel vaak moeten stoppen met iets leuks, luisteren naar aanwijzingen of zich aanpassen aan wat anderen wilden.
En dan komt er thuis nóg een moment waarop het moet schakelen.
Dat je kind iets kan, betekent niet dat het er op ieder moment evenveel aandacht en energie voor heeft.
We denken bij school vaak aan leren, spelen en vriendjes maken. Maar ondertussen gebeurt er nog veel meer.
De leerkracht zegt: "Pak je schrift, leg je potlood klaar en kom daarna bij mij."
Je kind moet luisteren, begrijpen wat er bedoeld wordt, de stappen onthouden en bedenken wat het als eerste gaat doen.
Even later wil een klasgenootje samen spelen. Je kind moet overleggen, reageren en soms een eigen idee loslaten.
En wanneer de leerkracht zegt: "We gaan zo beginnen", moet je kind begrijpen dat het tijd is om het spel af te ronden.
Dat lijken kleine momenten. Toch vragen ze verschillende vaardigheden: taal begrijpen, aandacht vasthouden, onthouden en kunnen schakelen.
En al die momenten volgen elkaar gedurende de dag op.
In onze behandelingen merken we regelmatig hoe groot de invloed van de omgeving en de situatie kan zijn.
Een kind kan een opdracht de ene keer prima uitvoeren, terwijl het op een ander moment veel moeilijker gaat.
Soms is er afleiding. Een geluid op de gang, beweging in de ruimte of iets interessants dat de aandacht trekt. Soms heeft een kind zoveel behoefte aan beweging dat rustig aan tafel werken lastig is.
En soms weet een kind dat er na de logopedie iets leuks gaat gebeuren. De aandacht is dan eigenlijk al ergens anders.
Ook maakt het verschil of een opdracht vertrouwd is, helemaal nieuw of net buiten de interesses van een kind ligt.
Dat betekent niet meteen dat een kind de opdracht niet begrijpt of niet wil meewerken.
Wij kijken daarom niet alleen naar wat een kind kan, maar ook naar wat de situatie op dat moment van het kind vraagt.
Die manier van kijken kan thuis net zo waardevol zijn.
Misschien. Maar rust hoeft niet voor ieder kind hetzelfde te betekenen.
Het ene kind wil na school op de bank zitten. Het andere kind wil buiten rennen. En weer een ander kind komt het liefst dicht tegen je aan zitten.
Ook grenzen blijven belangrijk. Je mag verwachten dat speelgoed wordt opgeruimd en dat afspraken worden nagekomen.
Alleen hoeft niet alles op hetzelfde moment.
Misschien kan je kind eerst even spelen voordat de schooltas wordt uitgepakt. Of helpt het om te zeggen: "Maak je bouwwerk maar af. Daarna gaan we eten."
Je verandert daarmee niet de afspraak, maar wel de manier waarop je je kind helpt om de overgang te maken.
En misschien doe je dat allang.
Misschien voel je zelf al aan wanneer je kind even ruimte nodig heeft. Dan hoef je niet ineens alles anders te doen. Het kan juist fijn zijn om te begrijpen waarom jouw aanpak op sommige momenten zo goed werkt.
Kies één moment waarop het na school regelmatig botst.
Bijvoorbeeld wanneer je kind moet stoppen met spelen.
Let eens op wat er vlak daarvoor gebeurt. Moet je kind onverwacht stoppen? Geef je meerdere opdrachten tegelijk? Is er veel afleiding? Of heeft je kind al een drukke dag achter de rug?
Probeer op een andere dag één ding te veranderen.
Kondig het opruimen wat eerder aan. Geef één opdracht tegelijk. Of laat je kind eerst even thuiskomen voordat je iets vraagt.
Kijk vervolgens wat er gebeurt.
Niet om te testen of je kind wel goed luistert, maar om te ontdekken wat jullie helpt.
Want als iets gemakkelijker gaat, heb je misschien een aanknopingspunt gevonden. En als het niet helpt, hoef je daar geen grote conclusie uit te trekken.
De vakantie laat niet zien dat je tijdens schoolweken iets verkeerd doet.
Misschien laat die vooral zien dat je kind op sommige momenten meer ruimte heeft om mee te werken dan op andere.
En dat je als ouder soms al heel veel goed doet, juist door te kijken naar wat je kind op dat moment nodig heeft.
Dit artikel is geschreven vanuit onze dagelijkse ervaring als logopedisten. Bij de inhoud hebben we gebruikgemaakt van informatie over gedrag, aandacht en het begrijpen van gesproken taal.
Nederlands Jeugdinstituut (NJi) – Wat doe ik als het niet goed gaat met mijn kind?
https://www.nji.nl/kennis/verbinding-onderwijs-jeugdhulp/wat-doe-ik-als-niet-goed-gaat-met-mijn-kind
American Speech-Language-Hearing Association (ASHA) – Classroom Acoustics
https://www.asha.org/practice-portal/professional-issues/Classroom-Acoustics/
Carlie, J. e.a. (2024) – The Effect of Background Noise, Bilingualism, Socioeconomic Status, and Cognitive Functioning on Primary School Children's Narrative Listening Comprehension.
https://doi.org/10.1044/2023_JSLHR-22-00637
Geschreven vanuit de logopedische praktijk van Huis voor Logopedie, waar we dagelijks kinderen begeleiden bij hun spraak-, taal- en communicatieve ontwikkeling.
Meld je aan voor de laatste tips en adviezen dat je gelijk in de praktijk kunt brengen.
